//////

Archive for the ‘Społeczna rola literatury’ Category

WARTOŚĆ I WAGA UPOWSZECHNIANIA

Wartość i wagę upowszechnienia nauki trafnie schrakteryzował Hen­ryk Jabłoński w swojej wypowiedzi na temat popularyzacji wiedzy: „… Wypada więc w tych warunkach powtórzyć dawno głoszoną prawdę, że dobra popularyzacja jest społecznie nie mniej ważna niż praca w najściślejszym tego słowa znaczeniu badawcza. A dodać należy, że jest to praca bynajmniej nie łatwiejsza, a na pewno bardziej odpowie­dzialna”.Dzięki rozwojowi szkolnych i kursowych form oświaty dorosłych, idącym w parze z szybkim rozwojem szkolnictwa młodzieżowego, Polska stała się rzeczywiście „krajem ludzi kształcących się”, a oświata doros­łych pełnoprawnym ogniwem systemu oświaty.

POLITYKA KULTURALNA

Polityka kulturalna i oś­wiatowa zakłada, iż upowszechnianie wiedzy obejmować musi naj­szersze kręgi społeczeństwa, a przede wszystkim ludzi z wykształce­niem podstawowym i średnim. Cały system oświaty ma przygotował’ ludzi do działania w nowych warunkach postępu technicznego i nau­kowego, ma ich przygotować do pracy, która stała się bardziej złożona i wymaga wyższych niż dotychczas kwalifikacji. Szybki i dynamiczny wzrost gospodarki narodowej stwarza konkret­ne potrzeby realizowania na szeroką skalę śmiało zakrojonego planu kształcenia szerokich mas społecznych. Duże również znaczenie ma popularyzowanie aktualnego postępu poszczególnych dziedzin wiedzy wśród specjalistów z wyższym wykształceniem.

LICZBA UCZĄCYCH SIĘ W SZKOŁACH

Liczba uczących się w szkołach dla pracujących obejmuje zasadni­czo ludzi najbardziej aktywnych, dążących do awansu społecznego i realizacji swych życiowych planów. Nie oni jednak stanowią pod­stawową liczbę słuchaczy korzystających z upowszechnianej przez To­warzystwo wiedzy. Głównym bowiem adresatem, ku któremu skiero­wane jest działanie Towarzystwa oraz innych organizacji i instytucji zajmujących się upowszechnianiem wiedzy, są z reguły ludzie nie objęci nauczaniem typu szkolnego, którzy zdobyli już wykształcenie, a nie chcą tracić żywego kontaktu z interesującymi ich problemami nauki, szukając wciąż nowych.

W MIARĘ ZWIĘKSZANIA POTRZEB

Stwierdzić należy, że w miarę zwiększania się kulturalnych potrzeb i intelektualnych zainteresowań stale wzrasta rzesza potencjalnych odbiorców, która przewyższa znacznie liczbę uczących się w szkołach dla dorosłych. Niestety, szczupłość kadr i środ­ków działających w tym kierunku towarzystw i instytucji nie pozwala na objęcie wszystkich swoim oddziaływaniem. Wynika stąd konieczność dokonania wyboru i skoncentrowania działalności na wybranych i okreś­lonych odcinkach. Ważnym terenm działalności jest wieś, gdzie znajdują się ludzie o    pełnym lub niepełnym wykształceniu podstawowym, którzy w naj­bliższym czasie nie zamierzają bądź też nie mają możliwości podnosić swoich kwalifikacji w szkołach dla pracujących.

KONIECZNOŚĆ POGŁĘBIANIA WIEDZY

Zdają oni sobie jednak sprawę z konieczności pogłębiania wiedzy ogólnej i fachowej zarówno z uwagi na indywidualne zainteresowania, jak też potrzeby posiadania szerszych wiadomości. Inny krąg odbiorców stanowią środowiska miejskie, które są bardziej zróżnicowane i wymagają zastosowania różnorodniejszych form pracy oświatowej w miastach, a szczególnie w większych ośrodkach przemy­słowych, istnieją rozmaite, duże możliwości kształcenia i zaspokajania potrzeb kulturalnych, działa tu bowiem wiele instytucji prowadzących działalność oświatową. Toteż działalność w mieście jest trudniejsza niż na wsi i wymaga znacznie większego wysiłku organizacyjnego i pomy­słowości w doborze treści i form działania.

WAŻNY ODBIORCA

Ważnym odbiorcą upowszechniania wiedzy jest młodzież, która ukończyła szkołę i nie kontynuuje nauki. Oprócz wymienionych grup słuchaczy organizatorzy masowego ruchu upowszechniania wiedzy sta­rają się objąć swym działaniem również te koła inteligencji z wyższym wykształceniem, które pragną śledzić aktualny postęp nauki, a przede wszystkim wzbogacić swą wiedzę ogólną poza własną specjalnością fa­chową Na przykładzie olbrzymiego rozwoju współczesnej fizyki, biologii techniki czy też nauk humanistycznych widać wyraźnie, jak zdobyte przez specjalistę wiadomości — jeżeli chce on nadążać za tym co w jego specjalności nowe – muszą być stale uzupełniane, poszerzane i wzajemnie wymieniane przez kontakty z przedstawicielami innych zie zin wiedzy.

OPARCIE NA SYSTEMATYCE

Opierając się na zaproponowanej uprzednio syste­matyce w zakresie stopnia i przedmiotu popularyzacji wiedzy wymie­nione dotychczas formy działalności TWP można zaliczyć ’do typu pierwszego i drugiego. Typ trzeci – informacja naukowa – to właś­ciwa domena działalności „popularyzatorskiej” przede wszystkim towa­rzystw naukowych ogólnych, takich jak Wrocławskie Towarzystwo Nau­kowe, Łódzkie Towarzystwo Naukowe czy Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, swego rodzaju regionalnych akademii, skupiających pracowników nauki z różnych dziedzin wiedzy.Ignacy Małecki tak określa znaczenie popularyzacji nauki wśród pracowników naukowych: „Popularyzacja naiiki ma do spełnienia waż­ne zadanie wśród samych pracowników nauki, stanowiąc czynnik współ- ziałający w procesie integracji nauk i wzajemnego przekazywania doświadczeń między różnymi dyscyplinami”.

POWSZECHNY WARUNEK

Podstawowym warunkiem dotarcia do wszystkich odbiorców jest taki dobor treści upowszechnianej wiedzy i form jej przekazywania, który odpowiadałby zainteresowaniom i poziomowi intelektualnemu anej grupy słuchaczy oraz spełnił właściwą funkcję społeczną.Tekst dokumentu zamieszczony w pierwszym numerze „Biuletynu wartalnego Zarządu Głównego Towarzystwa Wiedzy Powszechne wyraźnie, jakie treści chciałoby TWP w pracach swoich upowszechniać: „Istnieje potrzeba sporządzenia zestawu takich zagad­nień naukowych, które ze względu na ich znaczenie dla wszechstronnej wiedzy o swiecie współczesnym oraz ze względu na kształtowanie oso­bowości _ nieodzownie wymagają popularyzacji. Zestaw taki, co pewien czas zmieniany i aktualizowany, ułatwiłby pracę popularyzatorską”.

W OPARCIU O DOKUMENT

W oparciu o ten dokument ZG TWP przygotował zestawy tema­tyczne obejmujące 21 kierunków nauczania w opracowaniu specjalistów z poszczególnych dziedzin: 1) astronomia i astronautyka, 2) wiedza o   teatrze, 3) nauka o ziemi, 4) fizyka, chemia, technika, 5) wiedza o   literaturze, 6) rozmowy o wychowaniu, 7) rolnictwo, 8) historia sztuki ) praktyczna wiedza rolnicza, 10) dwudziestolecie Polski Ludowej’) miasto, 12) film, 13) medycyna, 14) wychowanie w rodzinie, 15) bio­logia, 16) jak powstała Polaka, 17) wybrane zagadnienia z socjologii,Sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego TWP..,18) wybrane zagadnienia z ekonomii politycznej, 19) psychologia ogólna, 20) prawo, 21) militaria. Działy te zoistały opracowane przez takich specjalistów i uczonych, jak prof. E. Rybka, prof. J. Hurwic, prof. Z. Li­bera, prof. A. Makarewicz, prof. E. Passendorfer.„Biuletyn Kwartalny Zarządu Głównego Towarzystwa Wiedzy Powszechnei” 1961 nr 1.

WŁASNY ZBIÓR

Dziś Zarząd Wojewódzki we Wrocławiu dysponuje już własnym zbiorem tematów, zaopatrzonych w bogatą bibliografię, który ułatwia poważnie pracę tak wykładowcom, jak i organizatorom upowszech­nienia. Liczy on 833 tematy. Oto dziedziny wiedzy znajdujące się w ze­stawie tematycznym ZW TWP we Wrocławiu, opracowane przez pra­cowników nauiki z wrocławskich uczelni oraz specjalistów praktyków i działaczy:W tym miejscu skoncentrujemy naszą uwagę na dwu zasadniczych formach działania TWP, a mianowicie na uniwersytetach powszechnych i na odczytach.